“De burgerlijke maatschappij, voor zoverre deze dient ter vrijwaring van de eigendom, is in werkelijkheid ingevoerd ter verdediging van de rijken tegen de armen, of van degenen met eigendom tegen degenen zonder eigendom.”
Adam Smith, Wealth of Nations
Karl Marx & Friedrich Engels
Grondleggers van de marxistische praktijk en filosofie. Zij hebben aan de arbeidersklasse een strijdleer gegeven via hun analyse van het kapitalisme en sociale bewegingen, alsook door een kritiek van verschillende filosofieën. Zij waren ook organisatorisch actief, door het oprichten van de 1ste Internationale (Marx), en door activiteit (Engels) in de Duitse sociaaldemocratische partij. (Zie ook Wat is marxisme?)
Erwin Heinz Ackerknecht (E. Bauer)
(1906 - 1988) E. Bauer is Ackerknechts pseudoniem, de gekende medische historicus. Hij was lid van de Internationale Linkse Oppositie (bolsjewieken-leninisten) en was in 1933 een van de ondertekenaars van de Verklaring van de vier, over de noodzaak en de beginselen van een nieuwe Internationale.
(1918 - 1990) Kritiseerde het marxisme vanuit het structuralisme.
(1925 - 1995) Een van de belangrijkste Belgische filosofen. Hij was een ‘totale’ filosoof, van logica naar het zoeken van een wetenschappelijk verantwoord wereldbeeld in termen van symmetrie.
(1817 - 1876) Anarchistisch denker en revolutionair. Stichtte in 1864 de revolutionaire ‘Internationale broederschap’. In 1868 bij de 1ste Internationale. Kwam in conflict met Marx en werd uit de Internationale gezet.
(1903 - 1979) Zijn leven was een mengeling van intellectuele activiteit en een zoektocht naar een politiek instrument. Als een expert in het werk van Karl Marx ontwikkelde hij een eigen stijl in de zienswijze op het socialisme.
(1881 - 1938) Leider en theoreticus van de Oostenrijkse SDAP, redacteur van Der Kampf en mederedacteur van de Arbeiter-Zeitung vanaf 1907, secretaris van de Oostenrijkse sociaaldemocratische Rijksdagfraktie 1907-1914, krijgsgevangene in Siberië 1914-1917, minister van Buitenlandse zaken 1918-1919, lid van de Nationale raad 1923-1924, lid van het Bureau en de Executieve voor de Arbeid en socialistische Internationale (LSI/SAI) van 1923, oprichter van het Buitenlands bureau van Oostenrijkse sociaaldemocraten in Brno, Tsjecho-Slowakije, 1934-1938.
(1840 - 1913) Richtte met W. Liebknecht in 1869 de Duitse Sociaal Democratische Partij op. In 1875 verenigde hij te Gotha de sociaaldemocraten met de lassalleaanse socialisten in de SPD. Hij was fractieleider, en hoofdredacteur van Vorwärts en Die Neue Zeit.
(1921 - 2006) Bookchin was gedreven het anarchistische gedachtegoed te actualiseren met een binding aan de ecologie. De ontwrichting die het kapitalisme teweegbrengt kan maar worden opgelost met een diepgaande sociale hervorming en grondige aandacht voor het milieu.
(1902 - 1985) Als Frans historicus was hij zowat de incarnatie van de Annales-school. Hij verwierp de geschiedenis van de ‘grote gebeurtenissen’, van de ‘grote mannen’. Maar had aandacht voor de gelaagdheid van de tijdsduur.
(1915 - 2007) Hij was een radencommunist, de stroming die geen partijdictatuur (zoals stalinisme) wil, maar machtsvorming van onderop belichaamd in raden. Geestverwanten: Anton Pannekoek en Herman Gorter. Ook sympathie voor Trotski, maar in 1934 een radencommunist.
(1922 - 1997) Filosoof, politiek denker, maatschappijcriticus, praktiserend psychoanalyticus, sovjetkenner en econoom. Werkte enige tijd bij de OESO en was medeoprichter van het revolutionaire blad en gelijknamige groep: Socialisme ou Barbarie (1948-1967).
(1917 - 2000) Wordt trotskist in de jaren 1930. Speelde een rol in de pogging tot eenheid tussen Arabische en joodse arbeiders. Met het einde van de Tweede Wereldoorlog ziet hij de nakende overwinning van het zionisme, en migreert naar Brittannië. Hij ontwikkelt de theorie dat Rusland geen arbeidersstaat is, maar een bureaucratisch staatskapitalisme.
(1864 - 1942) Cornelissen zag als zijn levenstaak een economische theorie te ontwerpen als grondslag voor het moderne socialisme. Hij schreef over theoretische economische werken, als de waardeleer en de loontheorie.
(1915 - 2006) Wordt op zijn 16de lid van de KPB. Met de Spaanse burgeroorlog gaat hij met de Internationale Brigades de republiek verdedigen tegen de fascisten. Terug in België: opgeroepen voor het Belgische leger. Verzeild bij de Britten en wordt gevat door de Duitsers. Hij ontsnapt en duikt onder. In de loop van de oorlog organiseert hij de clandestiene KPB. Na de oorlog neemt hij verschillende functies in de partij waar.
(1885 - 1953) Hendrik De Man ontwerpt in 1933 het Plan van de Arbeid, dat de nationalisatie inhoudt van de basisindustrie, het kredietwezen en het openbaar vervoer in België. Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakt De Man een ommezwaai van links naar rechts en collaboreert hij met de Nieuwe Orde. Dat levert hem een veroordeling — bij verstek — tot 20 jaar cel op. Hendrik De Man verongelukt in ballingschap in Zwitserland.
(1931 - 1994) Op zijn 18e bij de Lettristische Internationale (poëzie en muziek samenbrengen, het stedelijke landschap transformeren door ‘psycho-geografie’). Via tussenstappen naar de Situationistische Internationale, bestaande uit ongeveer een dozijn Parijse intellectuelen. Het kapitalisme heeft een nefaste invloed op de creativiteit en scheidt het sociale lichaam in actoren en toeschouwers. Hij stelde dat het ‘spektakel’ alle andere vormen van dominantie overheerst. Zijn boek had een grote invloed op de studentenopstand van mei 1968.
(1923 - 1983) Hoofdredacteur van het weekblad Links, het eerste nummer verscheen in januari 1959. Deneckere en Ernest Mandel werkten samen aan dit ‘zusterblad’ van het Waalse La Gauche. Hij heeft een belangrijke rol gespeeld in de naoorlogse socialistische linkervleugel in België en bleef binnen de BSP na het Onverenigbaarheidscongres in 1964.
(1913 - 1990) Vrouw en medewerker van Isaac Deutscher. Een taalkundige met een goede pen, een zorgvuldige en kritische geleerde. Ook was ze medewerker van E.H. Carr met zijn laatste delen van ‘History of the Soviet Union’. Tamara Deutscher bewonderde Trotski en ze was blij dat ze enkele weken voor haar dood kon meewerken in een film over Trotski. Maar ze was geen blinde aanbidster van Trotski of van wie dan ook.
(1828 - 1888) Leerlooier en filosoof. Marx noemt hem op het Haagse congres van de Internationale in 1872 ‘onze filosoof’ en heeft eens gesteld dat Dietzgen een van de geniaalste arbeiders is. Als een der weinigen binnen de sociaaldemocratische arbeidersbeweging van de 19e eeuw houdt Dietzgen zich uitvoerig met filosofie bezig.
(1846 - 1919) Anarchist op latere leeftijd. Richt Recht voor Allen op. Een periodiek dat later het orgaan werd van de sociaaldemocraten. Was secretaris van de Sociaal Democratische Bond. Medeoprichter van het Nationaal Arbeidssecretariaat. In 1897 begint hij met het blad De Vrije Socialist. Met de spoorwegstaking, in Nederland, van 1903 was hij nog van betekenis.
(1914 - 1990) Amerikaanse journalist en militant. Stichter van de Socialist Workers Party & Fourth International in 1938, later van de International Socialist party. Geen associaties met het trotskisme sinds 1960.
(1940 - 1979) Hij was de belangrijkste woordvoerder van de Duitse Studenten Bond (SDS — een organisatie die had gebroken met de sociaaldemocratie in 1960, toen de SPD de klassenstrijd had opgegeven). Slachtoffer van een aanslag aangewakkerd door een haatcampagne tegen hem, gevoed door de Springerpers (Bild Zeitung, ... ), week hij uit naar Groot-Brittannië, waar hij naar Denemarken werd uitgewezen.
(1879 - 1955) Natuurkundige, revolutioneerde het wereldbeeld (Newton) met het concept van ‘relativiteit’ aangaande ruimte en tijd. Ook een aandacht voor sociale rechtvaardigheid en verantwoordelijkheid.
(1914 - 2007) Werd na de bevrijding van kamp Buchenwald door Belgische medegevangenen naar Brussel gebracht en heeft onderdak gevonden bij Lazare Liebman. Als enige Jood had hij Buchenwald overleefd en dat gaf gezag. In het kamp, kort na bevrijding, met anderen het ‘trotskistische manifest’ opgesteld waarin de collectieve schuld van het Duitse volk werd verworpen. Oscar De Swaef (socialistische dagblad ‘Vooruit’) zette Federer er toe aan zijn relaas op papier te zetten doch durfde de brochure niet te verspreiden. Ook anderen durfden niet. Stilte over wat er in de kampen was gebeurd was neergedaald, enkel doorbroken door Eugen Kogon, Primo Levi, Robert Antelme en David Rousset. De laatste schreef zijn magistraal boek ‘Les Jours de notre mort’, gebaseerd op de getuigenissen van Federn. Hannah Arendt zal hier inspiratie vinden voor haar standaardwerk ‘De oorsprong van het totalitarisme’.
(1926 - 1984) Franse ‘post’ structuralist, gekend omwille van zijn concepten en codes waarmee maatschappijen opereren (het ‘principe van uitsluitng’).
(1901 - 1988) Hij was lid van de Industrial Socialist League, die gekleurde arbeiders organiseerde in Kaapstad, hij vervoegde ook snel de pas gestichte Zuid-Afrikaanse Communistische Partij. Waarmee hij brak in 1925 en Linkse Oppositie in 1928 vervoegde. Gefascineerd door de revolutionaire gebeuren in China ging hij naar daar in 1930, als freelance journalist.
(1869 - 1940) Amerikaanse anarchiste, docente en schrijfster in de USA. Zij streed ook in de Spaanse burgeroorlog.
(1868 - 1936) Auteur in de periode van de Russische Revolutie, de politieke verwevenheid is duidelijk, al was hij tegen de omwenteling van 1917. Tussen Lenin en Gorki was er een diep wederzijds respect. In 1921 verliet hij de Sovjet-Unie en keerde terug in 1931, zich aanpassend aan Stalin.
(1864 - 1927) Was een vooraanstaand lid en theoreticus van de SDAP (1897-1909), met de scheuring van 1909 lid van SDP. Met Henriëtte Roland Holst een redacteur van het tijdschrift De Nieuwe Tijd. Met het uitbreken van de wereldoorlog verzette hij zich tegen de sociaaldemocratie die meedeed aan de oorlog. De Russische oktoberrevolutie was voor hem een stimulans, maar op een kritische wijze.
(1891 - 1937) Hij was medeoprichter van de Italiaanse Communistische Partij. 1926, arrestatie voor revolutionaire activiteiten en veroordeeld door een fascistisch tribunaal tot 20 jaar opsluiting. Gramsci is de theoreticus van de bovenbouw. Hij ontwikkelde concepten rond hegemonie, basis en superstructuren (bovenbouw) en organische intellectuelen. Marxisme, opgevat als filosofie van de praxis is voor hem onverenigbaar met een verstrakt, allesomvattend systeem. De nadruk op de actieve betekenis van het bovenbouwmoment is groter dan in het marxistisch denken van zijn tijd. Enige dagen voor hij vrijgelaten zou worden overlijdt hij aan een hersenbloeding.
(1913 - 2006) Geboren in Zuid-Afrika reist hij naar Brittannië om zijn horizon te verruimen. In Parijs spreekt hij met Leon Sedov, Trotski’s zoon. Met Ralph Lee sticht hij de Workers International League (W.I.L.), die later samengaat met de R.S.L., en de Revolutionary Communist Party (R.C.P.) wordt in de oorlogsjaren. Na de oorlog verdedigd hij Trotski’s analyse van de Sovjet-Unie, een gedeformeerde arbeidersstaat - waar privé-bezit en kapitalisme niet meer bestond, maar de politieke macht niet bij de arbeidersklasse lag. Hij argumenteerde dat de toenmalige Oost-Europese landen ontwikkelden zoals de Sovjet-Unie, en hij gebruikte de term proletarisch bonapartisme om ze te beschrijven.
(1881 - 1950) Herhaaldelijk vervolgd en gevangen gezet vertrekt hij einde 1925 naar Frankfurt. Daar schrijft hij zijn werk over de kapitalistische crisis. Een nieuwe verbanning (1933) brengt hem eerst naar Brittannië, later naar de USA. In 1949 keert hij terug naar Duitsland, als professor politieke economie te Leipzig.
(1925 - 2002) Was een stichtend lid van de Socialist Review Group, de wegbereider van de huidige British Socialist Workers Party en de International Socialist Tendency. In 1968 vervoegde hij weer de International Socialists, zoals de organisatie toen heette. Sindsdien was hij een leidend lid, goed in het populariseren van het marxisme, en een begenadigd redenaar. In 1995 stopte hij met de actieve politiek omwille van gezondheidsredenen.
(1963 - 2008) Zij was de dochter van twee historische leiders van de Cubaanse Revolutie: Haydee Santamaria en Armando Hart. Zelf was ze fysicus, schrijver en lid van de Communistische Partij. Celia ontdekte Trotski’s geschriften toen ze natuurkunde studeerde in Oost-Duitsland. Terug uit de DDR had ze het geluk in de bibliotheek van haar vader teksten te vinden van Isaac Deutscher. Ze stierf samen met haar broer Abel in september 2008 toen een grote storm over Cuba raasde en een boom hun auto verpletterde.
(1906 - 1957) Franz Holß is een pseudoniem voor Franz Wilhelm Meyer. Vanwege verzetsactiviteiten ontvlucht hij in 1934 Duitsland. Via Nederland, België en Frankrijk ontsnapt hij in 1942 naar de Verenigde Staten. Daar kwam hij in 1957 bij een verkeersongeval om het leven. Zijn periode in Nederland en België geeft een massa aan prenten voor revolutionaire kranten en periodieken.
(1871 - 1968) Sociaaldemocratisch politcus, gerekend tot de linkerzijde. In 1905 secretaris van de Tweede Internationale, speelde een rol met de Conferentie van Stockholm (1917). Voorzitter van de Kamer geweest en ministerposten bekleed.
(1924 - 1979) Sovjet filosoof met belangrijk werk over de materialistische ontwikkeling van Hegels dialectiek.
(1854 - 1938) Een der best gekende theoretici van de Tweede Internationale, en een leidend opvolger van Marx en Engels na hun dood. Met Lenin en anderen komt hij in conflict over de Russische revolutie en de Eerste Wereldoorlog.
(1872 - 1952) Bolsjewistische revolutionaire. Was voor de arbeidersoppositie, tegen de partijcontrole van de vakbonden. Eerste vrouwelijke ambassadeur in de geschiedenis. Voorstandster van vrije liefde.
(1886 - 1961) Na de publicatie van Marxisme en filosofie werd hij uit de partij gestoten. Toen hij in 1933 Duitsland moest verlaten bracht dit een isolement voor Korsch met zich mee. Pas op het einde van de jaren 1950 kreeg zijn werk opnieuw belangstelling.
(1869 - 1939) Kroepskaja was een Russische revolutionaire, schrijfster, pedagoge en secretaris van de bolsjewistische fractie van de Russische Sociaal Democratische Partij. Vrouw en adviseur van V.I. Lenin. Secretaris van de Iskra begin 1901. Kroepskaja kon niet voorkomen dat Stalin de macht verwierf en zij werd geïsoleerd in de Partij.
(1842 - 1921) Russisch anarchist. Met Proudhon en Bakoenin een theoreticus van het anarchisme. Ook op vele wetenschappelijke gebieden actief. Van 1876 tot 1917 verbleef hij noodgedwongen in het buitenland. Na de revolutie keerde hij terug naar Rusland.
(1841 - 1911) Was de schoonzoon van Karl Marx. Een leider in de Franse socialistische beweging, speelde ook een belangrijke rol in de ontwikkeling van de Spaanse socialistische beweging. Hij schreef vrijwel orthodoxe marxistische werken over verschillende onderwerpen als vrouwenrechten, antropologie, reformisme, economie, ...
(1870 - 1924) Leidde de sovjets naar de macht in de Russische revolutie, en was het hoofd van de sovjetregering tot 1922. Stichte de Derde Internationale, de Komintern. Lenin benadrukte de rol van de politieke partij als voorhoede in de revolutie.
(1908 - ) Frans etnoloog die wordt beschouwd als een van de grote denkers van de twintigste eeuw. Hij heeft het structuralisme in de sociale wetenschappen grotendeels vormgegeven.
(1929 - 1986) Tot het einde van zijn studies aan de ULB conservatieve opvattingen. Met de studie Internationale Betrekkingen in London komt de omslag. Hij begint een studie van het marxisme en de geschiedenis van het socialisme. Zijn denken berustte op de afwijzing van sociaaldemocratie en het ‘orthodoxe’ communisme. De leninisten zullen het niet eens zijn met zijn ‘Lenin’ en de socialisten zullen zijn geschiedenis van het socialisme verwerpen, en nog meer de antileninisten en de antisocialisten.
(1875 - 1933) Geruime tijd actief in de revolutionaire beweging. Van 1917 tot 1929 Volkscommissaris van Onderwijs en Voorlichting. Ook moet hij een begenadigd spreker geweest zijn in het rode Petrograd.
(1885 - 1971) Hongaars filosoof, schrijver en literair criticus. Commissaris voor cultuur en opvoeding in de (korte) socialistische regering van Hongarije (1919). Speelde een rol met de Hongaarse opstand van 1956 tegen het stalinisme. Schiep een marxistische schoonheidstheorie, verdedigde humanisme, en werkte op vervreemding.
(1925 - 1961) Een van de oprichters van de Mouvement National Congolais (MNC), dat in mei 1960 de verkiezingen won. Onder zijn leiding kwam de eerste Congolese regering tot stand, dadelijk geconfronteerd met vijandigheden van de Verenigde Staten en België. In september 1960 ontheft president Kasavubu hem uit zijn functie. Lumumba wordt aangehouden in december 1961 en vermoord in februari daaropvolgend.
(1871 - 1919) Marxistische politica, met revolutionaire activiteiten, waardoor zij naar Zwitserland moet vluchten. Komt zij in contact met Russische marxisten. Ze wordt een van de leiders van de linkervleugel. Fel gekant tegen de aankomende wereldoorlog probeert zij de Duitse sociaaldemocratie te overtuigen. Wat niet lukt. Rosa Luxemburg ging o.a. in debat met Bernstein, Kautsky en Lenin.
(1884 - 1934) Als kind deelgenomen aan de revolutie van 1905 en anarchist geworden. Ter dood veroordeeld onder het tsarisme kreeg hij gratie, maar vertoefde wel bijna acht jaar in de gevangenis. Machno organiseerde een sterke plattelandsorganisatie, die ook een militair karakter had. De partisanen van Machno waren een harde noot voor de Witten. Machno en het Rode Leger van Trotski konden geen overeenstemming bereiken en Machno moest vluchten. In Parijs stierf hij ziek en ellendig.
(1897 - 1949) Hij viel op door zijn intelligentie, zijn Nederlandse leraar Horensma zorgde dat Malaka in Nederland kon studeren. Behaalde in Haarlem de leraarsakte en maakte kennis met het communisme. In Indonesië aan de slag als onderwijzer en voorman van de Indonesische Communistische partij (PKI). Na een toespraak voor stakers werd hij uitgewezen. 1922, in Nederland. Stond in dat jaar derde op de CPH-verkiezingslijst en miste net een zetel in de Tweede kamer. Na Nederland vertrok Malaka naar Moskou. Sprak voor de Komintern. Na Komintern-werk in China vertrok hij naar de Filippijnen (1925). Voor Malaka volgen jaren van zwerven door Singapore, Thailand en de Filippijnen. Met de Tweede Wereldoorlog, terugkeer naar Indonesië. Hij had grote kritiek op de toenmalige leiders, Sukarno en Hatta. Uiteindelijk vond Malaka de dood toen hij vluchtte voor de Nederlanders in 1949. Hij werd standrechtelijk geëxecuteerd door een groep van Indonesische opstandelingen.
(1923 - 1995) Een van de leiders van de Vierde Internationale (USFI) en haar Belgische afdeling, de SAP. Tevens was hij een gekend marxistisch econoom met als belangrijkste werken De economische theorie van het marxisme en het Laatkapitalisme.
(1935 - 1982) Zij was getrouwd met Klaus Meschkat, assistent aan het West-Berlijnse Oost-Europa Instituut, actief in de Duitse studentenbeweging. Zij werd door Meschkat geïntroduceerd in de SDS, waar zij Ernest Mandel leerde kennen. Wat leidde naar haar politisering en aansluiting bij de IVde Internationale.
(1898 - 1979) Marcuse was een gekende filosoof in de jaren 1960-70, voornamelijk bij studenten, in de aanloop naar o.a. de Mei’68 beweging. Hij legde de nadruk op de verhouding van de mens tot het technisch-economisch stelsel van de maatschapppij, waar de gevestigde machten de mens tot slaaf maakt. Van hem is het begrip repressieve tolerantie bekend.
(1894 - 1930) Mariátegui ontpopte zich in zijn korte leven tot Latijns-Amerika’s eerste marxistische denker en ook tot één van de belangrijkste van het continent. Hij was stichter van de Peruviaanse Communistische Partij. Na zijn dood is hij het voorwerp van laster vanwege de stalinisten omwille van zijn kritische houding. Hij wordt wel eens de Latijns-Amerikaanse Gramsci genoemd. Met die laatste had hij alleszins contact toen hij in Europa verbleef. Hij stierf door een ziekte die hem sinds kindertijd al kwelde.
(1904 - 1981) Begonnen als metaalarbeider evolueerde hij naar het radencommunisme waarvan hij een theoreticus werd. In zijn jeugd bij de jongerenorganisatie van de Kommunistische Arbeiterpartei Deutschlands (KAPD). Na de Kapp-putsch (1920) vertrekt hij naar de VS (1926), daar werkt hij o.a. met de Industrial Workers of the World (IWW). Ook blijft hij in contact met de Nederlandse groep rond Anton Pannekoek.
(1925 - 2005) Antropoloog van de Franse school. Deze marxistische antropologen willen een economische antropologie uitbouwen.
(1911 - 1997) Docter in de Geschiedenis RUG. In het verzet actief tijdens WO II en een jaar gevangengezet in Buchenwald. Van 1940 tot 1983 lid van de Kommunistische Partij van België. Tussen 1969 en 1978 docent geschiedenis VUB. Hij publiceerde over economie en de politieke actualiteit.
(1924 - 1994) Politicoloog en redacteur van het Engelse tijdschrift Socialist Register. Behoorde tot de linkervleugel en was actief in de beweging tegen de oorlog in Vietnam.
(1905 - 1992) De Wallstreet crash radicaliseerde Novack. Hij werd lid van de trotskistische SWP in 1933 en lid van het Nationaal Commité in 1941. Auteur van vele artikels en boeken over marxistische filosofie.
(1911 - 1996) Internationale secretaris van de IVe Internationale na de oorlog. Ontwikkelde de theorie van “eeuwen van gedeformeerde arbeidersstaten”, hij bepleitte de liquidatie van trotskistische partijen voor de vorming van linkervleugels in stalinistische partijen. Hij verliet de IVe na de hereniging van 1963. Later is hij minister in Ben Bella’s regering in Algerije.
(1873 - 1960) Astronoom (hoogleraar astronomie te Amsterdam) en marxistisch theoreticus. Hij behoort tot de grondleggers van de theorie der sterrenspectra en verwierf faam met studies over de Melkweg. Als marxist behoorde hij tot de linkervleugel van de SDAP, en richtte in 1909 de Sociaal Democratische Partij op. Met Rosa Luxemburg de belangrijkste theoreticus van de linkervleugel in de Duitse SPD, en later van de in 1920 opgerichtte Kommunistische Arbeiter Partei Deutschlands. Hij was ook sterk voor het radencommunisme.
(1856 - 1918) Een der stichters van de Russische sociaaldemocratische partij, werd een mensjewik na de splitsing, trachtte wel haar verenigd te houden. Dacht dat het kapitalisme moet groeien voor er van socialisme sprake kan zijn.
(1903 - 1942) Politzer verliet Hongarije (na het verslaan van Bela Kun’s sovjetrepubliek) voor Frankrijk in 1921. Hij ontmoet Freud en Sandor Ferenczi in Wenen, wat resulteert in een publicatie (1928): Critique des fondements de la psychologie. Een eerste schets van een materialistische theorie van sociale psychologie, met invloed op Vygotsky. Op 20 maart 1942 wordt hij overgedragen aan de Nazis en geëxecuteerd op 23 mei 1942. Zijn cursus van 1935-36 in de Arbeidershogeschool werd posthum gepubliceerd als Principes élémentaires de philosophie.
(1936 - 1979) Grieks-Franse politieke socioloog. Gekend, met Louis Althusser, als een marxistische structuralist. Veel gewerkt rond het begrip van de staat.
(1873 - 1941) Bulgaar van geboorte, gevangen in 1916 voor anti-oorlogs activiteiten, bevrijdt door de Russen in 1917, gaat hij naar Rusland en sluit aan bij de sovjetregering. Als een vriend van Trotski helpt hij hem met het oprichten van de Russische Linkse Opposition. Hij werd uit de communistische partij gezet en veroordeeld tot gevangenschap in 1938. Wellicht gestorven in 1941.
(1859 - 1892) Wellicht was hij de incarnatie van het beeld van de ‘bommen-gooiende anarchist’. Hij dacht dat het doden van de vertegenwoordigers van de burgerlijke orde voldoende was voor een betere maatschappij.
(1897 - 1957) Hij poogde een synthese te vormen van de theorieën van Marx en Freud. In 1939 vertrok hij naar de USA. Reich ontwikkelde bijzondere opvattingen over libido en de functie van het orgasme.
(1869 - 1952) Eerst lid van de Sociaal-Democratische Arbeiders Partij (SDAP). Van 1896-1921 redactrice van De Nieuwe Tijd. In 1915 oprichtster van het Revolutionair-Socialistisch Verbond, dat in 1916 samenging met de Sociaal-Democratische Partij (SDP). Zij nam deel aan de Zimmerwald-conferentie van 1915. Met onderbrekingen lid van de Communistische Partij Holland (CPH) tot 1927, daarna vooral sympathie voor het religieus socialisme.
(1929 - 2003) Roosens is voorzitter geweest van het Frans Masereelfonds en werkte mee aan verschillende tijdschriften zoals Meervoud, De Nieuwe en het Vlaams Marxistisch Tijdschrift. Hij was flamingant én marxist, sterk geïnspireerd door Gramsci.
(1874 - 1943) Stemde met Karl Liebknecht tegen de oorlogskredieten in de Rijksdag in 1915 en was lid van Spartacus tot 1917. In 1937 werkte Rühle mee met de Dewey commissie die de aantijgingen tegen Trotski onderzocht, gemaakt in het kader van de Moskou processen.
(1890-1947) Hij had sympathie voor het anarchisme en het marxisme. Tegen de repressie in (tijdens de burgeroorlog) verdedigt hij anarchistische en socialistische opposanten, hoewel hij meewerkt met Zinojvev als secretaris in de Komitern.
(1883 - 1942) Via Henriette Roland Holst en het blad De Nieuwe Tijd komt hij in contact met marxistische intellectuelen. In Indonesië werkt hij aan de uitbouw van een vakbond en de latere Indonesische communistische partij. Na de oktoberrevolutie breekt hij met de SDAP en neemt deel aan het 2e Komintern congres (Moskou 1920). Lenin stuurt hem naar China (1921). Politieke verhoudingen en een conflict met Stalin isoleert Sneevliet, hij keert terug naar Nederland in 1924. Enkele jaren heeft hij invloed ondergaan van Trotski, maar er waren politieke meningsverschillen. In 1929 sticht hij de Revolutionair Socialistische Partij. Met de Duitse bezetting ontstaat het Marx-Lenin-Luxemburg-Front, uiteindelijk hebben de Duitsers Sneevliet en de hele leiding van het MLL-Front gevonden en werden zij gedood op 13 april 1942.
(1879 - 1953) In 1903 wordt Stalin lid van de bolsjewieken. Trok na de burgeroorlog meer en meer macht naar zich toe. In 1922 riep Lenin op om Stalin te verwijderen van zijn post, wat nu bekend staat als Lenins laatste testament. Bezieler van de theorie van “socialisme in één land”. Verantwoordelijk voor de moord op de gehele bolsjewistische leiding en de bestendiging van een bureaucratische dictatuur in de Sovjetunie.
(1806 - 1856) Hij volgde colleges van Hegel en Schleiermacher. Stirner was bij de “die Freien”, een groep leraren, studenten en journalisten. Met zijn verzet tegen staat en kerk wordt Stirner al eens gezien als de eerste anarchist.
(1924 - 1993) Gekend marxistisch historicus. Overtuigde vredeactivist. Zijn ouders waren bekenden van Gandhi en Nehru. Hij vervoegt de Communistische Partij tijdens de Tweede Wereldoorlog. Thompson is gekend van zijn herinterpretatie van William Morris (Romantic to Revolutionary, 1955), en zijn meest monumentale werk, The Making of the English Working Class (1963). Gedurende deze periode was hij actief in de vredesbeweging. Met de Sovjet repressie van de Hongaarse Opstand gaat hij uit de Communistische Partij en richt de New Reasoner op, een Engels socialistisch en humanistisch magazine, later wordt dit de New Left Review. Waarmee Thompson ook in conflict komt op basis van antihumanistische interpretaties van het marxisme.
(1892 - 1980) Tijdens WOI militair in het Oostenrijks-Hongaarse leger, krijgsgevangen genomen maakt hij de Oktoberrevolutie mee. Bekende zich tot de bolsjewieken. 1941: in het verzet tegen Duitsland en Italië. Na de oorlog de onbetwiste leider in de Communistische Partij. Later staatsman voor het leven. Tito koos voor een zgn. ‘arbeiderszelfbestuur’. Hield de verschillende Joegoeslavische landen bijeen middels zijn autoriteit. Vaarde tegenover de Sovjet-Unie een onafhankelijke koers. Speelde een belangrijke rol in de vereniging van de niet-gebonden landen.
(1879 - 1940) Eerst mensjewiek, later bolsjewiek. Als commissaris van oorlog leidde hij het Rode Leger. Werkte aan de Linkse Oppositie om Stalin en zijn praktijken te stoppen. Ontwikkelde de Permanente Revolutie-theorie en het concept van overgangseisen. Richte de IVe Internationale op. Vermoord door een agent van Stalin.
(1893 - 1973) Tijdens de Berlijnse opstand (1953) waren Ulbricht en de SED in verwarring. Geweld gebruiken tegen boeren en arbeiders in een boeren en arbeiders heilstaat? Uiteindelijk sloegen de Russen de opstand neer. Ulbricht volgde tot de jaren zeventig een Moskou getrouwe lijn. Aan het begin van de jaren zeventig ging Walter Ulbricht een meer onafhankelijke koers varen. Als gevolg hiervan moest hij in mei 1971 zijn functie als secretaris-generaal van de SED neerleggen.
(1897 - 1975) was een jurist van opleiding en was actief in de communistische en sociaaldemocratische beweging. Hij had een sterke interesse in de Russische revolutie en vertaalde Leon Trotski’s Russische Revolutie.
(1921 - 2005) Voor de oorlog was hij lid van het AJC, de sociaal-democratische jeugdorganisatie. Na de Duitse inval in 1940 lid van het MLL-front. Een revolutionaire verzetsbeweging onder leiding van Henk Sneevliet. Tijdens en na de oorlog werd hij lid van de Nederlandse sectie van de IVe Internationale. Hij schreef in verschillende bladen als De Nieuwe Linie, Solidariteit, en Grenzeloos. Stak veel energie in de opbouw van een strijdbare vakbeweging.
(1876-1970) Leider in de Sociaaldemocratische Partij en de Communistische Partij in Nederland tot 1925. Wijnkoop, Ceton en Ravesteyn stichten in 1907 het blad De Tribune, dat uitgesloten werd op een buitengewoon SDAP-congres in 1909). Zij werden dan de SDP dat in 1918 de Communistische Partij Nederland (CPN) wordt. Oppositionele stromingen leiden naar een partijcrisis in 1925, waarop het driemanschap de leidende functies uit handen gaven.
(1946 - 2004) Heel zijn leven actief geweest in de arbeidersbeweging. Ook in de anti-fascistische beweging en de Vierde Internationale. Medeoprichter van Charta 91. Hij vertaalde o.a. De befaamde Traité d’économie marxiste van Ernest Mandel.
(1896 - 1978) Lid geweest (1925) van het Centraal Commité van de KPB, actief geworden in de Internationale Linkse Oppositie. De internationale situatie bleef zorgen voor meningsverschillen (o.a. over de POUM) met de IVe en Vereeken bleef zijn eigen organisatie houden. Eerst Contre le Courant, later de Groupe Communiste en tijdens de oorlog Groupe Communiste Trotskiste (GCT). Na de oorlog een toenadering tot de Vierde, meningsverschil over de Chinese culturele revolutie was echter opnieuw een breuklijn.
(1906 - 2003) Geschiedenis als een ‘menselijke wetenschap’, daarmee was hij begaan. Hij had aandacht voor Freudiaanse en andere psychologie, zonder het marxisme te veronachtzamen.
(1885 - 1922) juriste en publiciste; pseudoniem: Eumaios. Actief in de vrouwenbeweging, anti-militairistische beweging, na 1918 koos zij voor het anarchisme. Zeer begaan met vraagstukken van misdaad en straf.
(1893 - 1976) Wordt de leider van de Chinese communistische partij tijdens de Lange Mars in 1937, leidde China naar de revolutie van 1949 en bleef het onbetwiste hoofd tot aan zijn dood in 1976.
(1922 - 1997) Tsjechisch filosoof, publiceerde o.a. over dialectiek.
(1857 - 1933) Leidster van de internationale vrouwenbeweging. Kaderlid van de Duitse sociaal-democratische partij. Bevriend met Rosa Luxemburg, en hielp haar met Spartacus en de Duitse Communistische Partij. Steunde de Sovjetregering.